Neden ?

İnsan, var olduğu ilk günden beri aynı soruyu sorar:

“Ben neden buradayım?”

Belki de bu soru, insanın kalbine yerleştirilen ilk sırdır. Çünkü insan sadece yaşayan bir varlık değildir; anlam arayan bir varlıktır.

İnanç geleneğine göre insanlık, boşlukta başıboş bırakılmış değildir. Hikâye, ilk insanla başlar. İlk insan aynı zamanda ilk öğretmendir. Ona yalnızca yaşamayı değil, doğru ile yanlışı ayırt etmeyi de öğreten bir rehberlik verilmiştir. Böylece insanın yolculuğu sadece hayatta kalma mücadelesi değil, aynı zamanda ahlakı öğrenme yolculuğu olmuştur.

Zaman geçtikçe insan çoğalmış, toplumlar kurulmuş, şehirler büyümüş; fakat insan kalbi değişmemiştir. Korkuları, arzuları, zaafları ve umutları hep aynı kalmıştır. Ve her nesilde aynı döngü yaşanmıştır: İnsan doğruyu bilir, fakat zamanla unutur. Vicdanın sesi duyulur, fakat kalabalıkların gürültüsü bu sesi bastırır.

İşte peygamberler bu unutmanın ortasında belirir. Onlar yeni bir ahlak icat etmek için değil, insanın kalbine zaten yerleştirilmiş olan hakikati yeniden hatırlatmak için gönderilirler. Çünkü insanın içinde bir pusula vardır; fakat bu pusula çıkarlar, korkular ve alışkanlıklar tarafından şaşabilir.

İnsanlık tarihine bu gözle bakıldığında peygamberlerin gelişi bir zincir gibi görünür. Her biri, insanlığın unuttuğu bir hakikati yeniden hatırlatır. Bir toplum putlara yönelir, biri çıkar ve “Tek olanı hatırlayın” der. Bir toplum gücün zulmünü normalleştirir, biri çıkar ve “Adalet” der. Bir toplum şekle takılıp kalbi unutur, biri çıkar ve “Merhamet” der.

Bu zincirin her halkası, insanın içindeki iyiliği yeniden uyandırma çabasıdır.

İlginç olan şudur: Bu öğretilerin çoğu ibadetlerle başlamaz. Önce ahlak gelir. Önce insanın insanla ilişkisi düzeltilir. Yetimi korumak, haksızlık yapmamak, kul hakkı yememek, doğru konuşmak, adil olmak… Çünkü kalbi kirli olan bir insanın yaptığı ibadet, sadece bir hareketten ibaret kalabilir. Bu yüzden ibadetlerin amacı bile insanı kötülükten uzaklaştırmak olarak anlatılır.

İnsanlık tarihi böylece bir eğitim süreci gibi okunabilir. İlk öğretiler temel taşları koyar. Sonraki öğretiler bu temeli genişletir. Yasalar gelir, merhamet vurgulanır, kalbin önemi hatırlatılır. Ve sonunda tüm bu mesajların birleştiği bir noktaya ulaşılır: Ahlak, imanın kalbidir.

Bu bakış açısıyla dünyaya bakınca insanın varoluşu yeni bir anlam kazanır. Dünya sadece yaşanacak bir yer değil, öğrenilecek bir yerdir. İnsan sadece nefes almak için değil, olgunlaşmak için vardır.

Belki de bu yüzden insan kalbi hâlâ sorular sorar. Çünkü her soru, insanın içindeki o eski pusulanın hâlâ çalıştığını gösterir.

Ve belki de insanın hikâyesi tam olarak burada başlar:

Soruların başladığı yerde. 🌙